De focus van Veerkracht- en beschermingsfactorenonderzoek richt zich op de vraag „Wat houdt mensen gezond?“. Centraal staan beschermende factoren die een versterkende invloed hebben op de psychische en fysieke gezondheid.
Gezondheidshulpbronnen in de zin van het Ottawa-handvest zijn gezondheidspotenties van mensen die kunnen bijdragen aan het behouden van hun gezondheid en het bevorderen van hun welzijn. Vanuit het belasting-copingsperspectief worden ze ook wel beschermende factoren genoemd.
beschermingsfactor
Als beschermingsfactor wordt een omgevingsgebonden of persoonlijke factor aangeduid die de psychische werking van belastende omgevingsomstandigheden of andere risicoverhogende factoren op een mens afbufferen.
Onder overigens even belastende omstandigheden ontwikkelen sommige mensen een psychische stoornis, andere niet. Beschermende factoren worden in drie groepen verdeeld: persoonlijke (bijv. copingsstrategieën), familiale (bijv. een stabiele emotionele relatie met een hechtingsfiguur) en sociale beschermende factoren (bijv. positieve schoolervaringen).
Beschermende factoren mogen daarbij niet simpelweg worden beschouwd als het tegenovergestelde of de afwezigheid van gezondheids- of ontwikkelingsrisico's. Hoewel in het algemeen wordt aangenomen dat beschermende factoren de belastende werking van risicofactoren opvangen, dat wil zeggen een zogenaamde „modererende werking“ hebben, lijken sommige beschermende factoren direct, d.w.z. onafhankelijk van de aanwezigheid van een risico, effectief te zijn.
Apparatieve stress- en veerkrachtanalyse:
Gezondheidsonderzoek
Het gezondheidsonderzoek heeft een groot aantal beschermende factoren kunnen identificeren waaraan een salutogene, d.h. gezondheidsbeschermende respectievelijk -bevorderende functie wordt toegeschreven. In de wetenschappelijke literatuur worden deze meestal ingedeeld in persoonlijke en sociale beschermende factoren:
Persoonlijke beschermende factoren
Als persoonlijke (ook: persoonlijke of interne) beschermende factoren worden individuele levensvaardigheden (Engels: life skills), persoonlijkheidskenmerken en specifieke copingstrategieën beschouwd, maar ook fysieke beschermende factoren zoals een stabiel, veerkrachtig immuunsysteem en fysieke gezondheid. Leeftijdsüberschrijdend (leeftijds- en generatieoverschrijdend) worden een hoge zelfeffectiviteitsverwachting (generalised self-efficacy), goede zelfregulatievaardigheden, een interne locus of control, dispositioneel optimisme en het vermogen om positieve emoties te ervaren als beschermend beschouwd − waarbij het aantal en de methodologische kwaliteit van de studies naar de afzonderlijke factoren sterk uiteenlopen.
(Bengel, Meinders-Lücking & Rottmann, 2009; Bengel & Lyssenko, 2012; Rönnau-Böse & Fröhlich-Gildhoff, 2020)
Sociale beschermende factoren
Onder sociale (ook: externe, milieu-gerelateerde of ecologische) beschermende factoren worden factoren uit de sociale omgeving van een mens verstaan. Hierbij wordt vaak de zekerheid van basisvoorwaarden zoals adequate voeding, voldoende woonruimte en betaald werk genoemd. Deze factoren hebben echter eerder een algemeen positief effect op de gezondheid, dan dat ze specifiek werkzaam zijn onder risicovolle omstandigheden. Als stabielste predictor voor een veerkrachtige ontwikkeling is een ondersteunende en toegewijde relatie geïdentificeerd (Luthar, 2006).
Beschermende factoren zijn op de lange termijn werkzame gezondheidsbronnen. Een continu bevorderen van protectieve hulpbronnen bij kinderen, jongeren en volwassenen in hun directe omgeving en levenscontexten (gezin, gemeente, instellingen) en een actieve opstelling tegen bedreigende sociale en gezondheidsongelijkheden (in het kader van de levensomstandigheden en het algemene beleid) behoren tot de kern van de gezondheidsbevordering.
Bronnen:
https://www.dieinitiative.de/glossar-begriff/gesundheitsressourcen/
https://www.spektrum.de/lexikon/psychologie/protektive-ressourcen/11936
https://leitbegriffe.bzga.de/alphabetisches-verzeichnis/resilienz-und-schutzfaktoren/
https://de.wikipedia.org/wiki/Schutzfaktor
https://www.deutsche-rentenversicherung.de/SharedDocs/Downloads/DE/Experten/infos_reha_einrichtungen/gesundheitsbildung/schutzfaktoren_sachtext.pdf