Ons lichaam beschikt met de zogenaamde stressassen over meerdere complexe
biologische systemen om op stress te kunnen reageren of deze te kunnen reguleren.
Bij stressreacties is er vaak sprake van een volgorde of hiërarchie in de activatie van de stressassen, hoewel het belangrijk is te benadrukken dat de reacties en assen vaak
tegelijkertijd en in wisselwerking met elkaar kunnen worden geactiveerd. Toch kan
men kan een volgorde en typische situaties voor elke as schetsen.
Een acute stresssituatie, zoals bijvoorbeeld het toeteren van een naderende auto bij
Het oversteken van een straat leidt tot een onmiddellijke „vecht-of-vlucht“-reactie. Daarbij
wordt het sympathische zenuwstelsel geactiveerd, dat via de hormonen adrenaline en noradrenaline het
Lichaam voorbereid op een snelle reactie.
In langdurige situaties, zoals aanhoudende werkstress of de
Ter voorbereiding op een belangrijk examen maakt het lichaam het hormoon cortisol vrij om
energie te leveren en andere langetermijnaanpassingen door te voeren.
Het vegetatieve zenuwstelsel (VZS) fungeert als centrale voor de twee zenuwstrengen
Sympathicus en parasympathicus en regelt de situatiegebonden aanpassing van organen en orgaansystemen. De aanpassingsreacties verlopen over het algemeen autonoom,
onmiddellijk en permanent.
Het sympathische zenuwstelsel is hierbij verantwoordelijk voor de levensreddende reactiepatronen vlucht, vecht of verstop („zich doodveinsz“). De organen en orgaansystemen worden gestimuleerd om de aandacht en de gehele stofwisseling op de noodsituatie voor te bereiden.
Daartegenover ligt de focus van het parasympathicus op regeneratie, reparatuur, slaap en voortplanting. Typisch hierbij zijn de ontspanningsstoestand van de musculatuur, de verhoging van de spijsverteringsactiviteit en het aanvullen van de energiereserves.
Lees hiervoor ook onze andere blogpost...